السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
50
تفسير الميزان ( فارسي )
متوجه يهود خواهد شد سرنوشتى است حتمى ، چون در آيه به دو وسيله مطلب را تاكيد كرده ، يكى « لام » در « ليزيدن » و يكى هم « نون » تاكيدى كه در آخر همان كلمه است ، و در اينكه نخست طغيان و سپس كفر را ذكر فرموده اشاره است به همان ترتيب طبيعى اين دو ، چه در خارج هم مىبينيم كه كفر از آثار طغيان و زائيده آنست . * ( « وَأَلْقَيْنا بَيْنَهُمُ الْعَداوَةَ وَالْبَغْضاءَ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ » ) * . ظاهر اينكه اين جمله در سياق جملاتى قرار گرفته كه در باره يهود است ، اين است كه ضمير « هم » در « بينهم » به يهود برگردد و لو اينكه افتتاح اين سياق به اهل كتاب شده و اهل كتاب تنها يهود نيستند ، بنا بر اين ، مقصود از « عداوت » و « بغضاء » ، تشتت عقايد و اختلاف مذاهب خواهد بود كه خداى تعالى هم در مواضعى از كلام خود به آن اشاره كرده و فرموده : « وَلَقَدْ آتَيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ . . . فَمَا اخْتَلَفُوا إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِي بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فِيما كانُوا فِيه يَخْتَلِفُونَ » « 1 » و آيات ديگر . و اما عداوت ، گويا مراد از عداوت ، خشم توأم با تجاوز عملى است ، و مراد از بغضاء تنها خشم درونى است كه ممكن است با تجاوزات عملى هم همراه باشد و يا نباشد . در نتيجه وقتى اين دو كلمه با هم ذكر شوند هر دو معنا را افاده مىكنند و مىرسانند كه خداى حكيم در بين يهود هم خشم و نفرت درونى ، و هم نزاع انداخته و در جمله « * ( إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ ) * » نكته ايست و آن اينكه اين امت تا قيامت باقى خواهند ماند و منقرض نخواهند شد . * ( « كُلَّما أَوْقَدُوا ناراً لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّه » ) * . « ايقاد نار » به معناى مشتعل ساختن آتش است ، كما اينكه « اطفاء نار » خاموش كردن آن است و معناى آيه روشن است ، احتمال مىرود جمله * ( « كُلَّما أَوْقَدُوا . . . » ) * بيان باشد براى جمله « و القينا » و بنا بر اين معناى آيه اينطور مىشود كه : هر وقت يهود خواست دست به اقداماتى بزند و آتش جنگى را با رسول اللَّه ( ص ) و مسلمين دامن زند خداوند بين سران آنها عداوت و بغضاء و اختلاف كلمه انداخت و بدين وسيله آن آتش را خاموش ساخت ، همانطورى كه مىبينيد در اين آيه نويدى است براى مسلمين ، چه از سياق آن استفاده مىشود كه براى هميشه سعى و كوشش يهود عليه مسلمين و بر افروختن آتش جنگ و ايجاد فتنه شان
--> ( 1 ) و ما هر آينه و به تحقيق كتاب و حكم و نبوت به بنى اسرائيل داديم و لذائذى را از طيبات روزيشان كرديم و بر ساير ملل در جهات مذكور برتريشان داديم و بدست انبياى خود معجزاتى و ادله اى بر اثبات دين برايشان آورديم . بنا بر اين اگر اختلاف كردند اختلافشان بعد از آن بود كه به حقيقت و واقع ، عالم شدند و جز از جهت عداوت و حسادتى كه در بين خود داشتند نبود . سوره جاثيه آيه 17 .